TRẦN GIA

TRẦN GIA

Trước khi nghe chuyện Trần gia thì hãy bình tĩnh pha một tách trà (à, mình đổi cà phê được không =)). Vì drama và gia phả có sự rối rắm không hề nhẹ. 

 

Đầu tiên, để vui vẻ nhấp một ngụm trà thì phải nói là nhà Trần đã làm rất tốt việc bảo vệ bờ cõi, với 3 lần chiến thắng quân Mông Nguyên hùng mạnh lúc bấy giờ, năm 1258, 1283-1285 và 1287-1288, sẽ viết chi tiết sau. Đó là điều đáng nói và đáng tự hào nhất của nhà Trần.

 

Quay lại thời gian trở về với tuổi thơ… ủa lộn, về quá khứ một tí: những năm cuối triều Lý bê bối, hoàng thái tử Sảm chạy về chỗ gia đình Trần Lý. Hoàng thái tử đi chạy giặc nhưng không quên việc lấy vợ, đã kết duyên với con gái nhà họ Trần là Trần Thị Dung. Nhà Trần giúp đỡ việc dẹp loạn, đưa vua về lại kinh sư. Duyên nợ đó đã dần chuyển quyền từ nhà Lý sang gia tộc họ Trần. Khi Lý Huệ Tông lên ngôi, vua vẫn hay yếu đuối, thường xuyên ốm đau, chính sự đổ nát. Nội chiến loạn lạc, nổi bật có 2 thế lực lớn: 1 là Đoàn Thượng, 2 là Nguyễn Nộn.

 

Dưới sự sắp xếp của Trần Thủ Độ, vua Lý Huệ Tông nhường ngôi cho con gái Chiêu Hoàng, Chiêu Hoàng lấy Trần Cảnh, và nhường ngôi cho chồng vào năm 1225. Nhà Trần ra đời “êm ngọt” vậy đấy. Nhà Trần lên nắm quyền, đã dẹp được nội loạn, chỉnh đốn lại quyền lực. Đó cũng là công lớn của nhà Trần đấy.

 

Nhà Trần kế thừa cơ sở hạ tầng nhà Lý: kinh thành, các công trình kiến trúc.. cơ bản không thấy xây dựng thêm nhiều, mà tập trung vào bảo vệ, xây dựng, phát triển non sông. Thời này cũng đã xuất hiện nhiều danh nhân kiệt xuất như Trần Quốc Tuấn, Trần Nhân Tông, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, nhà sử học Lê Văn Hưu (người đã viết bộ quốc sử đầu tiên của nước ta là "Đại Việt sử ký"), "lưỡng quốc Trạng nguyên" Mạc Đĩnh Chi, Chu Văn An,...

 

Nhà Trần là một mớ khá rối. Việc nối ngôi, chế độ 1 nước 2 vua, chiến tranh, hôn nhân,... đều là đặc biệt. Mỗi mặt đều có tốt xấu, cứ quấn lấy nhau. Nên để đơn giản hóa nhà Trần, mình sẽ viết 3 phần:

- Các vị vua (1 nước 2 vua). 

- Chuyện tình yêu, hôn nhân (cận huyết).

- Chiến tranh (đầu voi đuôi chuột).

 

Bài viết. NHÀ TRẦN KHÔNG NGẠI 2 VUA

 

Nhà Trần một tay Trần Thủ Độ dựng nên. 

 

Các vua nhà Trần kiểu: “Ủa chú, đang yên đang lành bắt cá lại bị bắt đi làm vua.” Vậy nên các ông vua làm được vài năm thì nhường ngôi cho con, về làm thái thượng hoàng cho thảnh thơi. 

 

Đó là mình nghĩ vui vậy thôi chứ sử gia nói là cho con thực tập làm vua trước để tránh hậu họa về sau, và thực tế thái thượng hoàng vẫn có quyền lực. 

 

Đấy, nên tui mới gọi là 1 nước 2 vua. May quá, ở thế 2 vua như này vẫn được bình yên =))

 

Còn lí do thật sự sâu xa tại sao vua Trần lại thường nhường ngôi sớm thì toy chưa biết, kiếp này có thể cũng ko biết được :P

 

Và sau đây là các ông vua sáng suốt của nhà Trần ở thế 1 nước 2 vua:

 

Trần Thái Tông, được vợ nhường ngôi lúc mới 8 tuổi. Mọi sắp xếp nhường ngôi là từ Trần Thủ Độ. Nên lúc vua lên ngôi, còn khá nhỏ, mọi việc triều chính cũng trong tay Trần Thủ Độ. Nhà Trần đã dẹp nội loạn, đưa đất nước trở lại bình yên vào năm 1229. Năm 1257, nhà Trần đánh thắng quân xâm lược Mông (còn) Nguyên lần thứ nhất. 

 

Trần Thánh Tông được đánh giá là vị vua tốt. Khi lên làm thượng hoàng thì đã cùng vua con dẹp giặc, để lại tiếng vang cho nước nhà.

 

Trần Nhân Tông Dưới thời vua này thì Đại Việt đã đánh bại quân xâm lược Nguyên (cái) Mông lần thứ 2 và thứ 3. Từ đó, Đại Việt yên bình hẳn, nhà Nguyên không nhòm ngó nữa. Văn học hưng thịnh, Nguyễn Thuyên khởi đầu dùng chữ nôm làm thơ phú. Nhân Tông sau này đi tu, là người sáng lập Thiền phái Trúc Lâm. 

 

Trần Anh Tông, vốn là Đại Việt có tục xăm mình từ trước, đến thời Anh Tông thì ông... không tha thu (tatoo) trên da, và là con ngoan của ba. Hồi còn trẻ Anh Tông ham chơi, thích rượu chè, ngủ quên tiếp vua luôn, bị Nhân Tông quở trách, may mà sau đó cũng thành con ngoan của ba. Vua khéo nối chí giữ nghiệp, đất nước thái bình tốt đẹp. Thời ông đã gả công chúa Huyền Trân cho vua Chiêm Thành là Chế Mân năm 1306. Chế Mân dâng châu Ô và châu Rí làm lễ vật. Vậy đến đây biên giới đã được mở rộng. 

 

Trần Minh Tông, có lòng nhân hậu, biết tôn trọng nhân tài nên có nhiều hiền thần dưới trướng như Phạm Ngũ Lão, Trương Hán Siêu, Chu Văn An, Nguyễn Trung Ngạn, Đoàn Nhữ Hài, nhưng đã quá tin bọn nịnh thần giết oan chú ruột, đồng thời là bố vợ là Huệ Võ Vương Trần Quốc Chẩn. 

 

Trần Hiến Tông, thiên tư tốt, nhưng việc điều khiển triều chính đều do Thượng hoàng Minh Tông đảm nhận, nên không có nhiều thứ để bàn. Ở ngôi vua lấy vì.

 

Từ khi Minh Tông mất, thế nhà Trần thay đổi, tàn lụi, nên sẽ viết ở một bài khác.

 

---

 

Bài viết. TIỆC TÀN, NHÀ TRẦN TAN

 

Trần Dụ Tông, ông vua về từ cõi chết... Lúc mới 3 tuổi, vua bị chết đuối, nhờ Trâu Canh mách nước mà sống lại, nhưng vì vậy mà bị liệt dương. Đến khi lớn lên, để chữa liệt dương, vua lại nghe lời Trâu Canh: giết đứa bé con trai để lấy mật và thông dâm với chị ruột. Version còn bố của Dụ Tông cũng khá ngoan ngoãn tốt đẹp. Sau đó lại ăn chơi khiến cơ nghiệp đổ nát. Chu Văn An dâng "Thất trảm sớ" xin chém đầu 7 tên gian thần mà không được.

 

Sau khi Dụ Tông chết, triều đình có biến loạn Dương Nhật Lễ. Dụ Tông không có con, nhưng yêu một cô đào, có thai trước khi làm vợ của vua, sinh ra Nhật Lễ. Vua thương nên truyền ngôi cho. Năm 1370, các tôn thất nhà Trần hợp mưu lật đổ và bắt giết Nhật Lễ.

 

Trần Nghệ Tông được đưa lên ngôi. “Vua dẹp yên được nạn bên trong, khôi phục cơ đồ nhà Trần, song cung kính kiệm ước thì có thừa mà cương nghị, quyết đoán lại không đủ.” (ĐVSKTT) Chính vua Nghệ Tông đã "trao quyền" cho Lê Quý Ly cướp ngôi nhà Trần sau này. Nói thẳng ra, từ đời Nghệ Tông trở đi, quyền hành đã bị thao túng bởi Lê Quý Ly. Tóm lại là nhu nhược, hậu sinh thấy vua này khó chịu nhất. 

 

Trần Duệ Tông là em Nghệ Tông, được nhường ngôi, tính ương gàn, cố chấp. Nhà vua tự mình đem quân đi đánh Chiêm Thành, bị lừa tiến vào thành, bị đánh úp mà chết. Chết trận như này thật không biết nên khóc hay cười luôn. Khi Duệ Tông chết, Thượng hoàng Nghệ Tông thấy em cũng là vì nước quên thân nên lập con của em lên làm vua. 

 

Trần Phế Đế u mê, nhu nhược không làm được việc gì. Vua nhìn được nguy cơ của Quý Ly nên đã bàn mưu giết Quý Ly trừ họa, nhưng không thành. Vua bị thượng hoàng Nghệ Tông phế ngôi, bắt thắt cổ chết. Nước đi đi vào lòng đất của Nghệ Tông thế này, thật mới thấy lần đầu. 

 

Trần Thuận Tông chỉ ngồi giữ ngôi không, việc nước ở trong tay bố vợ là Quý Ly. Chiêm Thành thường đến cướp. Quý Ly đi đánh, đánh đâu bại đó, xin thêm quân, thượng hoàng không cho thì dỗi không đánh nữa. Thế mà Quý Ly vẫn được tin dùng, thật là tức cái lồng ngực. May còn Trần Khát Chân ra tay thì mới tạm dẹp được. Năm 1398, Quý Ly ép vua nhường ngôi cho con Trần Án, là cháu ngoại của Quý Ly, xuất gia hơn 1 năm, thì bị Quý Ly giết. 

 

Trần Thiếu Đế lên ngôi mới 3 tuổi. Hai năm sau thì bị ông ngoại Quý Ly bức nhường ngôi. Đến đây, Quý Ly đổi lại họ Hồ, đổi quốc hiệu Đại Ngu.

 

Triều Trần kể từ Trần Thái Tông Đến Trần Thiếu Đế là 12 đời vua, trị vì được 175 năm. 

 

Sau khi nhà Hồ lên nắm quyền được 7 năm, không được lòng dân, quân Minh dựng khẩu hiệu "Phù Trần diệt Hồ" để xâm lấn Đại Việt. 

 

Con cháu nhà Trần vẫn còn cố gắng ngoi ngóp lên sau đó, đóng đô ở Mô Độ (Ninh Bình), sử gọi là kỷ Hậu Trần. Nhưng họ đã không vực lại được cơ đồ.

 

Đại Việt rơi vào tay nhà Minh.

 

---

Bài viết. TÌNH YÊU VÀ HÔN NHÂN NỘI TỘC NHÀ TRẦN

 

Mở đầu nhà Trần là câu chuyện tình duyên đổi trao tào lao hết sức, mà mình sẽ kể chi tiết hơn ở một bài sau. Cơ mà điều cần nói ở đây là Trần gia đã viết nên một mảng màu “khác biệt’ trong trang sử của họ bằng những cuộc hôn nhân nội tộc.

 

Ngay từ thuở ban đầu, Trần Thủ Độ lấy em họ là Trần Thị, cũng là hoàng hậu cũ của vua Huệ Tông thời Lý. Hai anh em nhà Trần lấy hai người em con cô ruột là hai công chúa nhà Lý. Sự loạn luân ở Trần gia còn diễn biến cao trào hơn với tình tiết sau đó... Chiêu Hoàng sảy thai, từ đó không có con, đã bị giáng xuống làm công chúa. Trần Thủ Độ bắt vua Thái Tông (Trần Cảnh) lấy chị dâu. Mà chuyện lại chưa dừng lại đâu... what? À thôi kể bài sau.

 

Có lẽ vì mở đầu nhà Trần dính dớp như vậy, nên chuyện hôn nhân sau này của nhà Trần vô cùng loạn. Nhà Trần 12 đời vua, nghe nói có tầm 35 cuộc hôn nhân nội tộc (tính cả hoàng tử công chúa), ngạc nhiên chưa. Anh em họ cưới nhau là chuyện cơm bữa, gần như thành quy luật luôn. Chồng bỏ chị lấy em, hoặc lấy cả hai chị em không còn là chuyện lạ nữa rồi. Vua Dục Tông còn thông dâm với chị ruột của mình để chữa bệnh liệt dương. Tôi thấy khá là mệt với chuyện hôn nhân thời Trần.

 

Chi tiết hơn để thấy rối xem nào? Sau đời Thái Tông loạn hết cả lên. Thánh Tông “kế thừa” mà ít bầy nhất nhất, lấy 1 Trần công chúa đặt làm hoàng hậu. Đến đời Nhân Tông lấy chị, chị mất thì em lại là Thái hậu, toy chưa hiểu chuyện gì, ĐVSKTT không nói rõ. Đời Anh Tông đi xuống nữa, lấy chị, ly dị rồi lấy em, rồi sau này có hoàng hậu đích và mẹ đẻ hoàng tử đều họ Trần. Thôi đừng hỏi gì thêm nữa, hết biết rồi :P Đến đời Minh Tông, đoán xem nào? Sắc phong vợ họ Trần làm hoàng hậu, nhưng hoàng tử đầu lại do bà Lê thị sinh ra, sau là Hiến Tông. Quan trọng nữa, Minh Tông có 2 bà vợ là cô của Quý Ly, sinh ra 2 vua. Rồi xong.... con tạo xoay vần...

 

Mà thôi, chúng ta nên chuyển cảnh qua màn ảnh vui tươi một chút với câu chuyện của Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn và công chúa Thiên Thành. Điểm đen duy nhất trong cái cuộc tình này, theo tôi, là mối quan hệ huyết thống của họ: cô cháu. Hai người vốn lớn lên cùng nhau từ nhỏ, nên nghe nói đã nảy sinh tình cảm. Đến khi vua Thái Tông ban hôn công chúa cho Trung Thành Vương, là con của Nhân Đạo Vương (liệt kê tên ra vậy thôi chứ cũng không biết ai là ai đâu, haha). Quốc Tuấn của chúng ta không cam lòng nhìn người yêu gả cho người khác, nên ban đêm lẻn vào nhà trai thông dâm, không chịu về. Công chúa Thụy Bà (cô nuôi Quốc Tuấn từ nhỏ) nhờ vua cứu giúp, vua đành phải gả công chúa Thiên Thành cho Quốc Tuấn, rồi cắt ruộng an ủi Trung Thành Vương. Mặc dù chuyện cướp dâu này bị các sử gia chê trách, nhưng giữa gông cùm đa thê phong kiến với loạn lạc hôn nhân thời Trần, tôi đã tìm được vị anh hùng nhà Trần duy nhất trong lòng tôi đây rồi: trong chiến trận thì anh dũng trung quân, trong tình yêu thì rõ ràng dứt khoát. (Có chắc đúng sự thật không thì tui không biết :P).

 

---

Bài viết. HÀO KHÍ ĐÔNG A

 

Chiến tranh thời nhà Trần có thể chia làm 2 phần là lẫy lừng lúc đầu, ê chề về sau. Mà mình chỉ thích viết phần hào khí thôi, hihi: 3 lần đại phá Nguyên Mông. Ngày xưa, nghe kể trong cuộc chiến chống Mông - Nguyên của nhà Trần, vua tôi thực hiện chiến lược "Vườn không nhà trống" thông minh xinh đẹp tuyệt vời… Hôm nay, khi xem cuốn Đại Việt sử kí toàn thư, đọc được chuyện là vua tôi lúc đó đánh không nổi nên phải bỏ thành mà chạy… Là tôi… nhận một cú lừa nhưng tôi đây không quá buồn như anh nghĩ đâu… 

 

1. Lần 1, năm 1258, dưới đời vua Trần Thái Tông

 

Năm 1257, Ngột Lương Hợp Đài đem quân sang xâm lấn đồng Bình Lệ. Nhà Trần không đánh được, rút lui đóng ở sông Lô. Vua bàn việc quân, tướng Trần Nhật Hạo viết vào mạn thuyền 2 chữ "Nhập Tống". Nhưng Trần Thủ Độ thì cương quyết "Đầu tôi chưa rơi xuống đất thì bệ hạ không cần lo ngại gì cả".

 

Trốn hoài cũng mệt, ta đành đánh phá giặc Nguyên ở bến Đông Bộ Đầu. Game 1 over! Công lao lớn trong lần 1 thuộc về Trần Thủ Độ, Lê Tần, và vua Trần Thái Tông. 

 

2. Lần 2, năm 1283-1285, dưới thời vua Trần Nhân Tông

 

Năm 1282, Toa Đô "mượn đường đi đánh Chiêm Thành", nhưng vừa vào cướp thử đã bị Trần Khánh Dư đánh úp thật. 

 

Năm 1283, thượng hoàng gọi các bô lão họp ở điện Diên Hồng hỏi kế. Thì đánh.

 

Lúc giặc vào thật, quân ta thua hết mấy trận, rút về Vạn Kiếp. Giặc đánh Vạn Kiếp, ta tan nát. Rất nhiều quân thần đầu hàng giặc Nguyên. Trong giai đoạn khó khăn này, có Trần Bình Trọng đã ghi vào sử sách với câu nói trước khi chết "Thà làm ma nước Nam chứ không làm vương đất Bắc". Có công chúa An Tư hi sinh gả cho Thoát Hoan.

 

Ta chạy hoài cũng mệt, quay qua đánh ở Hàm Tử Quan, Trường Yên, Chương Dương, và chốt trận luôn ở Tây Kết, chém được đầu Toa Đô. Ô Mã Nhi trốn thoát. Còn Thoát Hoan hả? Hưng Đạo vương đánh luôn Vạn Kiếp. Thoát Hoan chui vào ống đồng về Bắc.

 

3. Lần 3, năm 1287-1288, vẫn dưới thời vua Trần Nhân Tông

 

Năm 1286, Ô Mã Nhi đòi "đưa Trần Ích Tắc về lập An Nam đại vương". 

 

Vua hỏi thế giặc năm nay thế nào? Trần Hưng Đạo tâu: Đợt này easy game.

 

Năm 1288, Khánh Dư lần đầu đánh thua ở Vân Đồn, nhưng sau nhặt tàn quân đánh tan quân lương của giặc. Hưng Đạo vương cho cắm cọc trên sông Bạch Đằng. Quân Ô Mã Nhi vào, hăng hái đánh vào lòng sông. Thôi chết giặc rồi, thủy triều lên xuống kẹt tàu luôn. Nói chung đoạn này tôi thấy thần kì quá, nước triều lên xuống như điều khiển của Trần Hưng Đạo vậy? Dù sao thì cuối cùng giặc cũng tan nát. Vua sai người đem Ô Mã Nhi về nước, nhưng Hưng Đạo Vương dùng kế dùi thuyền cho Ô Mã Nhi chết chìm. Đến đây thì Game over thật rồi

- Song NI

← Bài trước Bài sau →